Kiến thức xuất nhập khẩu – logisticsĐăng ngày 22/7/2026
Incoterms® 2020 là bộ quy tắc do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) ban hành, có hiệu lực từ ngày 1/1/2020. Mười một điều kiện trong bộ quy tắc trả lời ba câu hỏi: ai lo việc gì, ai trả chi phí nào, và rủi ro chuyển từ người bán sang người mua tại điểm nào.
Một điều cần nhớ trước tiên: Incoterms không phải là hợp đồng mua bán. Bộ quy tắc không điều chỉnh giá cả, phương thức thanh toán, thời điểm chuyển quyền sở hữu hàng hóa hay chế tài khi vi phạm. Những nội dung đó vẫn phải ghi trong hợp đồng.
11 điều kiện chia làm hai nhóm
Nhóm thứ nhất — dùng cho mọi phương thức vận tải, kể cả vận tải đa phương thức và hàng container:
- EXW — Giao tại xưởng: người bán chỉ đặt hàng sẵn tại kho, người mua lo toàn bộ phần còn lại
- FCA — Giao cho người chuyên chở do người mua chỉ định
- CPT và CIP — Cước trả tới đích; riêng CIP người bán còn phải mua bảo hiểm
- DAP — Giao tại nơi đến, hàng còn trên phương tiện
- DPU — Giao tại nơi đến đã dỡ xuống
- DDP — Giao đã nộp thuế nhập khẩu
Nhóm thứ hai — chỉ dùng cho vận tải biển và thủy nội địa: FAS (giao dọc mạn tàu), FOB (giao lên tàu), CFR (tiền hàng và cước), CIF (tiền hàng, bảo hiểm và cước).
Bản 2020 khác bản 2010 ở đâu
- DAT đổi thành DPU. Tên cũ gắn với “terminal”, tên mới cho phép giao và dỡ hàng tại bất kỳ địa điểm nào, không nhất thiết là bến bãi.
- CIP nâng mức bảo hiểm. Người bán phải mua bảo hiểm theo điều kiện ICC (A) — mức “mọi rủi ro”. CIF vẫn giữ mức tối thiểu ICC (C).
- FCA có thêm lựa chọn vận đơn “on board”. Hai bên có thể thỏa thuận để người chuyên chở cấp cho người bán vận đơn đã xếp hàng lên tàu — gỡ đúng nút thắt khiến người bán ngại dùng FCA lúc thanh toán bằng L/C.
- Chi phí gom về một mục. Toàn bộ phân bổ chi phí nay liệt kê tại mục A9/B9 của từng điều kiện, thay vì rải rác như bản 2010.
- Cho phép dùng phương tiện tự có. FCA, DAP, DPU và DDP thừa nhận trường hợp bên có nghĩa vụ tự chở bằng xe của mình thay vì thuê ngoài.
Ba lỗi thường gặp trong thực tế
Dùng FOB cho hàng container. FOB đặt mốc chuyển rủi ro tại thời điểm hàng được xếp lên tàu, nhưng hàng container thực tế được giao vào bãi CY hoặc kho CFS trước đó nhiều ngày. Trong khoảng thời gian đó, trên giấy tờ người bán vẫn chịu rủi ro với lô hàng mình không còn kiểm soát. FCA mới là điều kiện đúng cho hàng container.
Nhận DDP mà chưa tính thuế nội địa nước nhập. DDP buộc người bán thông quan nhập khẩu và nộp mọi khoản thuế tại nước đến, bao gồm cả VAT. Nhiều nước chỉ hoàn VAT cho pháp nhân có đăng ký thuế tại nước sở tại — người bán nước ngoài nộp xong thường không lấy lại được.
Ghi điều kiện mà thiếu địa điểm và phiên bản. “CIF Rotterdam” chưa đủ. Cách ghi đầy đủ là “CIF Rotterdam Incoterms® 2020” — thiếu năm phiên bản thì khi tranh chấp sẽ phải cãi nhau xem áp bản 2020 hay 2010.
Chọn điều kiện nào cho lô hàng của bạn
Không có điều kiện nào “tốt nhất” — chỉ có điều kiện phù hợp với năng lực của từng bên. Doanh nghiệp mới xuất khẩu, chưa quen thuê tàu, nên bắt đầu từ FCA hoặc FOB. Người bán muốn kiểm soát trọn chuỗi và tính lời trên cả phần cước thì đi CIF, CIP hoặc DAP.
ORBIS SHIPPING tư vấn chọn điều kiện theo từng lô hàng cụ thể — căn cứ mặt hàng, tuyến, phương thức thanh toán và mức độ chủ động của hai bên — rồi soạn bộ chứng từ khớp với điều kiện đã chọn.
Incoterms® là nhãn hiệu đã đăng ký của Phòng Thương mại Quốc tế. Bài viết này là phần diễn giải của ORBIS SHIPPING; bộ quy tắc đầy đủ và chính thức do ICC phát hành tại iccwbo.org.